Friesch Dagblad van woensdag, 2 februari 2005, Geloof & Kerk

Werkgroep Landbouw en Armoede ziet grote nood in Fryslân:

‘300 boerderijen te koop’

Katlijk - In Fryslân staan zo’n driehonderd boerderijen te koop van boeren die liever vandaag dan morgen met hun bedrijf stoppen. Dat is de inschatting van de Werkgroep Landbouw en Armoede. Met name onder pachters is de nood hoog, zegt secretaris Folkert Sterkenburg uit Katlijk.

GERHARD BAKKER

De werkgroep Landbouw en Armoede werd in 1998 opgericht. Een aantal Brabantse en Limburgse boerinnen bond toen de kat de bel aan, en wees op de toenemende armoede op het platteland. ,,Het was de tijd van onder meer de varkenspestcrisis, waarbij talloze varkensboeren gedwongen werden om te stoppen en met dikke schulden bleven zitten op boerderijen die hun waarde verloren hadden. Daar is toen een studiedag over gehouden in Utrecht, en sindsdien wordt het armoedeprobleem onder boeren wel erkend”, schetst Sterkenburg het ontstaan van de werkgroep.

Volgens Sterkenburg komt armoede steeds meer voor onder boeren in het Noorden. ,,Je kunt het zien aan het aantal boerderijen dat te koop staat. Dat zijn er alleen in Fryslân naar onze inschattingen al zo’n driehonderd. Daar staat weliswaar geen bordje bij, maar we kennen talloze verhalen van boeren die meteen zouden stoppen als ze de boel konden verkopen. En daar zijn ook jonge boeren bij, van twintig of dertig jaar. Maar er zijn gewoon geen kopers voor al die bedrijven.”

De nood is met name hoog onder de pachters, weet Sterkenburg als bestuurslid van de Bond van Landpachters. ,,Een eigenaar die de boel weet te verkopen, springt er meestal nog wel uit. Maar een pachter móet zijn twaalfjarige contract uitdienen, en heeft dan niets om te verkopen.”

De perspectieven zijn voor veel boeren somber, weet Sterkenburg. ,,Oplopende kosten, dalende inkomsten en geen uitzicht op betere tijden. Het behoort tot het ondernemersrisico dat het zo nu en dan een jaar kan tegenzitten, maar nu is het voor heel wat boeren al jaren achtereen slecht. En de wijziging van het Europese landbouwbeleid brengt daarin geen verbetering. Ze krijgen inkomenssteun op basis van hun productie in 2001 en 2002. Als ze het die jaren net wat minder hadden, is de steun die ze nu krijgen ook minder dan waar ze recht op hebben als je kijkt naar hun huidige productie.”

Een ander punt is dat de boeren weten dat de inkomenssteun in de komende jaren alleen maar afneemt. ,,Nu is vijfduizend euro het maximale bedrag, en daar zit een beetje boer al snel aan. Maar dat wordt de komende jaren alleen maar minder. Het totale budget blijft gelijk, maar het aandeel dat aan de boeren wordt uitgekeerd zal dalen, om meer geld te kunnen steken in andere landinrichtingsdoelen als de aanleg van fietspaden.”

Een belangrijk succes van de werkgroep is dat de Sociale Diensten de eigenvermogensgrens hebben verruimd voor boeren. ,,Een groter aantal kan daardoor nu gebruik maken van de regelingen voor zelfstandigen”, weet Sterkenburg. ,,Sowieso maken nog veel te weinig boeren gebruik van de regelingen van de Sociale Diensten. Daar schamen ze zich voor. Ze wachten vaak veel te lang voor ze hulp vragen. Dan modderen ze maar aan. Het is een veeg teken als de boekhouder al niet eens meer betaald kan worden. Als je er bijtijds bij bent, kun je wellicht nog bezuinigen of iets anders erbij gaan doen. Wacht je te lang, dan zink je zomaar weg in een moeras van schulden.”

De werkgroep strijdt ervoor dat boeren zich een menselijk bestaan kunnen verwerven op hun gezinsbedrijven. Volgens Sterkenburg is een organisatie als de LTO veel te meegaand richting de overheid. ,,Daar maken de grootwinkelbedrijven misbruik van. De landbouw is zo verdeeld dat de partijen tegen elkaar kunnen worden uitgespeeld. Bij de coöperaties hebben de boeren ook nauwelijks nog wat in de melk te brokkelen. Het wordt tijd om ons te mobiliseren en in actie te komen.”

In de Werkgroep Landbouw en Armoede zijn dertien organisaties vertegenwoordigd, van Ent Europa tot de Nederlandse Akkerbouw Vakbond en het Contact Christen Agrariërs (CCA).

"Een van de activiteiten van de Werkgroep is een fonds voor boeren die een rustperiode nodig hebben. Hiervoor heeft de werkgroep bijdragen gekregen van een anonieme kerkelijke organisatie, en voor dit jaar onder meer van Kerkinactie. ,,Als je jaren achtereen tegen de verdrukking in moet werken, onder grote psychische spanningen en met zware financiële zorgen, dan is dat niet makkelijk”, legt Geesje Werkman van Kerkinactie uit. Dan is het goed om een rustperiode of korte vakantie te kunnen nemen, ‘om het gevoel van eigenwaarde te hervinden. Om hen te laten beseffen dat ook zij meetellen in onze samenleving’, schrijft zij in het blad Vandaar van Kerkinactie. Met de 2500 euro die Kerkinactie beschikbaar stelt, kunnen vijf boeren worden geholpen.

De hulpdiensten op een rij:

Bron: Friesch Dagblad, 2 februari 2005
Zie ook: Hulpdiensten paraat voor boeren
Terug